Is het u ook opgevallen? De laatste maanden zoekt Zilveren Kruis telkens de media op om te berichten over onderzoeken naar ‘fraude in de wijkverpleging’. We doen naar zo- en zoveel gevallen onderzoek, klinkt het dan. En ook: in de wijkverpleging is het ‘veel erger dan in andere zorgsectoren’. Deze week verscheen er een groot artikel in de Telegraaf en naar aanleiding daarvan in andere media zoals Skipr: Zilveren Kruis is fraude op het spoor. Joepie. Of nee, natuurlijk niet joepie. Het is belangrijk dat de zorgverzekeraar zijn werk doet en sterk afwijkend of opvallend declaratiegedrag verder onderzoekt op wat er aan de hand is. En zo nodig daarop acteert: in eerste instantie met de zorgaanbieders in kwestie in gesprek gaan en afspraken maken. En als de verzekeraar echt denkt dat er iets niet in de haak is, kunnen ze de kwestie overdragen aan het Openbaar Ministerie. Maar de verzekeraar doet alsof het de normaalste zaak van de wereld is om te spreken van fraude. Daar heb ik veel moeite mee. De zorgverzekeraar staat erom bekend met de nieuwe inkoopaanpak meer zorgorganisaties geen contract dan wel een contract te geven. Vervolgens wordt er vanuit dezelfde verzekeraar geklaagd over het gegeven dat er zoveel zorgaanbieders zijn die ongecontracteerd zorg leveren. Euhm, ja.

Van de zorgaanbieders zonder contract krijgt de verzekeraar minder informatie binnen dan van gecontracteerde zorgaanbieders. Dat is de logica van contracteren: je spreekt met elkaar een contract af en daarbij spreek je af welke informatie je over en weer nodig hebt om goed zaken te kunnen doen. Wanneer je geen contract hebt, dan ontbreekt die informatiestroom over en weer. Dat maakt de zorgverzekeraar argwanend, zeker wanneer er behoorlijk wat uren per cliënt worden gedeclareerd. In veel gevallen is er niets aan de hand en gaat het om cliënten die daadwerkelijk veel zorg nodig hebben. Natuurlijk zullen er ook organisaties zijn die ‘gebruik’ maken van de situatie en meer uren indiceren en leveren dan vergelijkbare zorgaanbieders met een contract. Is dat doelmatig? Nee. Is het verboden? Nee, dat ook niet. Indicatiestellers hebben namelijk de ruimte om meer of minder uren te indiceren op basis van wat de cliënt nodig heeft. Binnen de professionele standaarden is er ruimte om het eigen inzicht toe te passen en dus meer of minder doelmatig te werk te gaan. Als je een contract hebt, dan kan je daar met elkaar afspraken over maken en kan je bijvoorbeeld afspreken dat je een hoger uurtarief krijgt als het je lukt om goede zorg te leveren met minder uren inzet. Als je geen contract hebt, dan is die beloning er niet. Je krijgt als niet-gecontracteerde zorgaanbieder toch al een lager uurtarief dan een gecontracteerde zorgaanbieder, dus ben je eerder geneigd om ruimer te indiceren en meer uren te maken per cliënt. Zo kan je het verlies aan inkomsten door het lagere tarief compenseren met een hoger volume. En dat gebeurt. Is dat goed? Nee. Is dat fraude? Nee, niet zo lang je je houdt aan de professionele standaarden. Maar Zilveren Kruis noemt alle aanbieders met een hoge urenomzet per cliënt al heel snel ‘mogelijke fraudeurs’. Door dit soort berichten naar buiten te brengen, raakt de hele sector beschadigd. In Nederland ben je onschuldig totdat het tegendeel is bewezen. Zo werkt onze rechtsstaat. Maar feitelijk zegt Zilveren Kruis: u bent schuldig totdat het tegendeel is bewezen. En trouwens: u krijgt ook geen nieuw contract zo lang als wij het nodig vinden dat onze fraude-afdeling onderzoek naar u doet en eventuele ingediende declaraties betalen we ook niet uit gedurende een onderzoek. Helaas, dit is treurige werkelijkheid van veel zorgaanbieders.

Maarten Oosterkamp, bestuurssecretaris

18 oktober 2017